Nerwica natręctw (OCD). Czym są zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne)?

Co to jest nerwica natręctw?

Nerwica natręctw – inaczej zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD – z angielskiego: obsessive-compulsive disorder) – to rodzaj zaburzenia lękowego, który przejawia się w tym, że osoba zaburzona nadmiernie się zamartwia lub przejmuje mało realnym lub zupełnie nierealnym zagrożeniem i próbuje sobie radzić z uczuciem lęku poprzez wykonywanie pewnych czynności (rytuałów). Te często powtarzające się, myśli i obrazy zakłócające zachowanie nazywane są obsesjami lub myślami natrętnymi, a rytualne czynności wykonywane, by te myśli zagłuszyć, pozbyć się ich lub zapobiec „katastrofie”, to kompulsje lub czynności natrętne.

Rozpoznanie zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych. Jak odróżnić je od „zwykłego” zachowania?

Pewna niewielka doza obsesji i kompulsji pojawia się u każdego i jest całkowicie prawidłowa. Zwłaszcza dzieci w wieku przedszkolnym często celebrują jakieś rytuały — np. związane z jedzeniem, kąpielą czy zasypianiem. To pozwala im uporządkować i zrozumieć otaczający je świat, a dzięki temu czuć się bezpiecznie. Dzieci w szkole podstawowej z kolei często wprowadzają rytuały do zabaw i gier zespołowych, namiętnie coś zbierają i z upodobaniem porządkują swoje zbiory. Rytuały te pomagają im bezpieczniej uczestniczyć w świecie społecznym i panować nad lękiem związanym z chaosem. Jednak gdy natrętne, obsesyjne myśli budzą silny niepokój i lęk, a kompulsje stają się tak częste, że zakłócają normalne, codzienne funkcjonowanie dziecka czy młodego człowieka – mamy do czynienia z OCD.

Podejrzewasz u siebie nerwicę natręctw? Umów się do psychologa

Jakie są przyczyny nerwicy natręctw?

Przyczyna występowania OCD nie jest do końca znana. Dotychczasowe badania wskazują na neurobiologiczną przyczynę OCD (deficyt neuroprzekaźnika zwanego serotoniną). Ponadto fakt, że OCD częściej występuje u osób, u których w rodzinach już były osoby z OCD, wskazuje także na genetyczne podłoże zaburzenia.

OCD diagnozowane jest czasem u dzieci, jednakże jest to przede wszystkim dość powszechna choroba występująca wśród młodzieży, pojawiająca się zwykle ok. 15 roku życia. Częściej zapadają na nią chłopcy niż dziewczęta.

Objawy nerwicy natręctw

Najczęściej występujące symptomy OCD to:
  • bardzo silne koncentrowanie się na zarazkach, brudzie i zakażeniu;
  • ciągle pojawiające się wątpliwości (np. „czy na pewno zamknęłam drzwi?”);
  • spędzanie dużej ilości czasu liczeniu, myśleniu o liczbach lub sekwencjach liczbowych;
  • nadmierne zwracanie uwagi na symetrię, porządek, dokładność;
  • niechciane myśli przeczące wierzeniom religijnym danej osoby;
  • bardzo silna potrzeba, by wiedzieć lub pamiętać o bardzo mało istotnych sprawach;
  • nadmierne koncentrowanie się na szczegółach;
  • nadmierne zamartwianie się, że coś strasznego może się wydarzyć;
  • natrętne myśli dotyczące przemocy, skrzywdzenia kogoś, zabicia lub zrobienia krzywdy sobie;
  • agresywne myśli, impulsy i zachowania.

OCD u dzieci i młodzieży

W przypadku dzieci i młodzieży postawienie diagnozy OCD możliwe jest wtedy, gdy obsesje i kompulsje z nimi związane (np. mycie rąk, sprawdzanie zamków) są na tyle uciążliwe i częste, że negatywnie wpływają na jakość życia dziecka. W większości przypadków zachowania kompulsywne zabierają więcej, niż godzinę dziennie, a niepokój i lęk z nimi związane negatywnie wpływają na intelektualne funkcjonowanie dziecka. Warto również pamiętać, że o ile dorośli z OCD przeważnie zdają sobie sprawę, że ich zachowanie jest nieco niezwykłe, dzieci i młodzież często nie potrafią dostrzec nieracjonalności czy dziwaczności swojego zachowania lub myśli.

Leczenie nerwicy natręctw

Pacjenci z zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym są leczeni najczęściej za pomocą psychoterapii, w części przypadków wspomaganej leczeniem farmakologicznym. Ponieważ nerwica natręctw polega na kompulsyjnym wykonywaniu określonych czynności lub powtarzaniu myśli, w zwalczaniu jej najskuteczniejsza jest zwykle terapia poznawczo-behawioralna, skupiająca się na wygasaniu niepożądanych zachowań, a wzmacnianiu — właściwych. Leczenie tra zwykle od kilku do kilkunastu miesięcy.

Wspomagająco specjaliści stosują też elementy psychoedukacji. Na kompleksową pomoc w diagnozowaniu i leczeniu OCD możesz liczyć w gabinetach MindHealth: zapraszamy do zapisów do naszych specjalistów.

Mindhealth logo