Dorośli: oznaki i wyzwania dorosłości

Dorosłość to etap życia, w którym osiąga się samodzielność i podejmuje ważne decyzje. Nie zawsze jest równoznaczna z dojrzałością.

Wejście w dorosłość może generować liczne problemy, które utrudniają osiągnięcie szczęścia. Jeżeli potrzebujesz wsparcia, zapraszamy do Mind Health.

Dorosłe osoby siedzące razem na kanapie

Dorośli ludzie, w biologicznym tego słowa sensie, to nie dzieci i nie nastolatkowie. Z punktu widzenia prawa – to osoby pełnoletnie. Z poniższego tekstu dowiesz się więcej na temat wyzwań osób dorosłych i sposobów radzenia sobie z problemami.

Najczęstsze trudności osób dorosłych:

Kryteria dorosłości

W myśli ujęcia biologicznego dorosłość oznacza osiągnięcie dojrzałości fizycznej, czyli, krótko mówiąc, momentu, kiedy dochodzi do możliwości reprodukcji. Oczywiście w kontekście psychologicznym, a także prawnym, zdolność do rozrodu nie oznacza dorosłości – w ujęciu prawnym tę osiąga się w pewnym wieku. W Polsce, podobnie jak w większości krajów, jest to 18. rok życia. Z kolei sam wiek też nie przekłada się automatycznie na natychmiastowe usamodzielnienie się i przejęcie pełnej odpowiedzialności za siebie.

Dorosłość w różnych krajach

W większości krajów za odpowiedni wiek do osiągnięcia dorosłości uważa się 18. rok życia. Wyjątkami są:

  • Samoa Amerykańska i Uzbekistan, gdzie pełnoletność osiąga się w wieku 14 lat;
  • Iran – 15 lat;
  • Malta i Szkocja – tam za dorosłe uważa się osoby w wieku 16 lat;
  • Indonezja - 17 lat;
  • Korea Południowa, większość terytorium Kanady - 19 lat;
  • Japonia – 20 lat;
  • Arabia Saudyjska i Portoryko - 21 lat.

Warto także wspomnieć, że w USA w dwóch stanach (Alabama i Nebraska) pełnoletność osiągana jest w wieku 19 lat, przy czym alkohol można kupować i spożywać na terenie całych Stanów Zjednoczonych dopiero po osiągnięciu wieku 21 lat.

Masz problem? Umów się do psychologa

Dorosły człowiek a dojrzały człowiek: czy to to samo?

Dorosłość, jako pojęcie samo w sobie, mylnie bywa utożsamiana z dojrzałością. Jednak na dojrzałość emocjonalną wpływa przede wszystkim wiek – wraz z upływem czasu człowiek uczy się reagować mniej emocjonalnie (tj. wybuchowo) i kierować się w życiu przede wszystkim rozsądkiem, podejmować decyzje na spokojnie, bez wpływu emocji.

Kategoria dorosłości jest silnie zabarwiona kryteriami kulturowymi i społecznymi, w jakich przyszło żyć osobom wchodzącym w dorosłość. Ponieważ dynamika zmian w dzisiejszych czasach jest szybka, a dominującą jej cechą jest niepewność, osoby wkraczające w dorosłość borykają się z wieloma problemami, także stresem i niepewnością, czy podejmowane decyzje są słuszne. Często pojawiają się wątpliwości, które są zupełnie normalnym uczuciem. Problemem stają się w momencie, w którym powstrzymują jednostkę od podejmowania działań.

Z jakimi wyzwaniami mierzymy się w dorosłym życiu?

Żyjemy w świecie ponowoczenym, w którym zanika wspólnotowość, a na pierwszy plan wysuwa się indywidualizm. Młodzi ludzie mają często problemy z ustaleniem własnej tożsamości, nie mają oparcia w grupie, a dodatkowo świat cały czas „pędzi”. Ponowoczesność cechują prymat jakości życia, pęd ku przyjemnościom, przez co pewne wartości schodzą na dalsze miejsca. Osoby, które weszły w dorosłość, często są niezadowolone z jakości życia, dążą do zmiany, mają przy tym problemy w nawiązywaniu trwałych relacji i podejmowaniu decyzji. Nierzadko także obarczone są bagażem doświadczeń z dzieciństwa. W efekcie mogą pojawić się różne zaburzenia psychiczne.

W miarę upływu czasu problemy mogą narastać, co pogłębia niezadowolenie z życia, brak lub nieumiejętność czerpania radości z przeżywanych doświadczeń. Dorośli mierzą się także z presją społeczną, trudnościami w kontaktach, kryzysami w związkach, zaburzeniami seksualnymi, zaburzeniami odżywiania, a także stresem i uzależnieniami. W miarę upływu czasu mogą pojawić się także sytuacje kryzysowe, takie jak choroba i śmierć kogoś bliskiego.

Do problemów dorosłych zaliczają się także zaburzenia snu, zaburzenia nerwicowe i lękowe, zaburzenia nastroju, zaniżona samoocena, depresja, pracoholizm, ale i wypalenie zawodowe, zaburzenia osobowości, różnego rodzaju natręctwa, napady paniki, a także kryzys w związku lub różnego rodzaju problemy wynikające z założenia własnej rodziny (np. problemy wychowawcze z dorastającymi dziećmi).

Kiedy młodzi dorośli stają się dojrzali?

Dojrzałość oznacza świadome i konsekwentne dążenie do autonomii, sukcesu i szczęścia. Za osoby dojrzałe uważa się jednostki niezależne ekonomicznie, emocjonalnie i społecznie. Chociaż czas wczesnej dorosłości jest trudny, burzliwy, często związany z podejmowaniem trudnych decyzji, to zawsze jest to okres rozwoju i dążenia do celu. To czas, kiedy budujemy sobie miejsce na ziemi, realizujemy wizję życia, a także ponosimy konsekwencje własnych wyborów.

Dorośli mężczyźni i dorosłe kobiety: różnice

Różnice między płciami wynikają z anatomii, różnic w budowie mózgu oraz działania hormonów – inne hormony dominują u mężczyzn, a inne u kobiet. Uważa się, że dziewczęta szybciej „dorastają” niż chłopcy. W dużej mierze wynika to z wychowania i uwarunkowań społecznych. W obecnych czasach kształtowanie tożsamości i podejmowanie różnych ról społecznych zależy głównie od samej jednostki. Dorosłość w sensie prawnym osiąga się w tym samym wieku bez względu na płeć, a wiele zależy też od doświadczeń życiowych i charakteru każdego z nas.

Jednak przyjmuje się, że dojrzałość w sensie biologicznym, jak również społecznym, szybciej zdobywają wcześniej kobiety. Według polskiego prawa dopuszcza się w wyjątkowych sytuacjach (i po udzieleniu zgody przez sąd opiekuńczy) możliwość zawarcia małżeństwa już przez kobietę w wieku 16 lat, a więc nawet przed osiągnięciem pełnoletności, podczas kiedy dla mężczyzny nie jest to możliwe przed osiągnięciem osiemnastego roku życia.

Samodzielność i odpowiedzialność: wyznaczniki bycia dorosłym

Ważnym kryterium dorosłości, podkreślanym zwłaszcza przez socjologów, jest realizowanie ról społecznych charakterystycznych dla człowieka dorosłego. Jakie to role? Jedną z klasycznych koncepcji poświęconych kryteriom dorosłości stworzył Robert Havighurst (1948). Podał on zadania rozwojowe, które powinien realizować człowiek dorosły – tak mężczyzna, jak i kobieta. Według niego za osobę dorosłą uznaje się osobę, która:

  • realizuje się na polu zawodowym;
  • tworzy bliski związek intymny;
  • ma dzieci;
  • prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe;
  • bierze odpowiedzialność za własne decyzje.
Dorośli w pracy

Osoba dorosła: własne wybory i decyzje

 Robert Havighurst podkreślił on także, że między 18./20. a 30./34. rokiem życia osoba dorosła realizuje pewne zadania rozwojowe, do których należą:

  • wybór partnera życiowego;
  • uczenie się życia z partnerem;
  • start w rolach rodzinnych;
  • zarządzanie domem;
  • start w karierze zawodowej;
  • wzięcie za siebie odpowiedzialności;
  • znalezienie odpowiedniej grupy towarzyskiej.

Jednak należy pamiętać, że tego typu zadania rozwojowe mają różny priorytet dla poszczególnych ludzi. Dorosłych mężczyzn i kobiety cechuje także niezależność emocjonalna i finansowa.

Każdy człowiek na etapie realizowania swoich celów może napotkać różne trudności i problemy, dlatego warto szukać pomocy psychologicznej, jeśli sytuacja tego wymaga.

Jakie cechy powinien mieć człowiek dorosły?

Człowiek dorosły powinien wykazywać pewne cechy. Należą do nich:

  • samokontrola;
  • niezależność;
  • odpowiedzialność;
  • samodzielność.

Ważna jest także zdolność do obiektywnej oceny sytuacji oraz uczestniczenia w relacjach społecznych. Nie zawsze cechy te idą w parze z osiągnięciem pełnoletności w świetle prawa.

Kiedy dorośli powinni szukać pomocy?

Sytuacji kryzysowych może być wiele, wszystko zależy od sytuacji oraz indywidualnej reakcji Pacjenta. Zdecydowanie jednak warto dbać o swoje zdrowie psychiczne na każdym etapie życia. Problemy w początkowej fazie dorosłości (w myśl koncepcji psychologii rozwoju młodzi dorośli to ludzie między 19/20. a 35. rokiem życia) będą zupełnie inne niż w późniejszej fazie życia.

Do odpowiedniego specjalisty należy zgłosić się zwłaszcza kiedy:

  • doświadczasz przewlekłego smutku, niechęci do życia, unikasz kontaktów społecznych, zamykasz się w sobie, to, co do tej pory sprawiało radość, już jej nie sprawia;
  • pojawiają się problemy związane z podejmowaniem decyzji, chcesz zmienić coś w swoim życiu, ale nie wiesz, jak do tego podejść, zaczynasz coś, a potem brakuje Ci motywacji do zakończenia działania;
  • nie umiesz poradzić sobie z lękiem, masz napady paniki, źle reagujesz na stres, nie potrafisz rozładować napięcia;
  • cierpisz na zaburzenia odżywiania, kompulsywne objadanie się;
  • pojawiają się problemy ze snem;
  • nie umiesz poradzić sobie z trudną sytuacją (np. utratą pracy, chorobą bliskiej osoby, nie odpowiada Ci status społeczny);
  • masz poważne problemy wychowawcze;
  • cierpisz na uzależnienia;
  • pojawiają się problemy w codziennym funkcjonowaniu, brak energii, niechęć do wykonywania czynności;
  • cierpisz na fobie;
  • pojawiają się zaburzenia seksualne;
  • chcesz porozmawiać z kimś, kto nie będzie oceniał ani dawał „złotych rad”, a po prostu wysłucha Cię i zrozumie.

Gdzie szukać pomocy?

W placówkach Mind Health – Centrum Zdrowia Psychicznego pracują wykwalifikowani psychologowie, psychoterapeuci i psychiatrzy, którzy pomogą w każdym problemie. W pierwszej kolejności pomocy należy szukać u psychologa lub psychiatry, który w razie potrzeby może zaproponować psychoterapię lub leczenie farmakologiczne.

Bibliografia:

  • K. Piotrowski, Tożsamość osobista w okresie wkraczania w dorosłość, Wielichowo 2013;
  • J. Suchodolska, Poczucie jakości życia młodych dorosłych na przykładzie studenckiej społeczności akademickiej, Toruń 2017;
  • E. Wysocka, Wschodząca dorosłość a prospołeczność (działanie społeczne) – teoretyczne i empiryczne wyznaczniki postaw życiowych młodego pokolenia, „Przegląd Pedagogiczny” 2018, nr 2, s. 151-169.
Mindhealth logo