Dyskalkulia u uczniów – kiedy warto zgłosić się po opinię?

Matematyka bywa dla wielu dzieci trudnym przedmiotem, ale niektóre trudności mogą wskazywać na specyficzne zaburzenie zwane dyskalkulią, które należą do grupy tzw. specyficznych trudności w uczeniu się i mogą towarzyszyć dysleksji, dysgrafii i dysortografii, ale nie muszą. Dzieci z tym problemem mają trudności z liczeniem, rozumieniem symboli liczbowych i podstawowych działań matematycznych, w tym arytmetycznych i geometrycznych. Wielu uczniów doświadcza trudności w zakresie nauki matematyki przy wysokich kompetencjach intelektualnych, i wówczas warto przyjrzeć się nie tylko ich stylowi rozwiązywania zadań matematycznych, ale i całemu profilowi poznawczemu, (pamięci operacyjnej, uwadze i jej wielu funkcjom, kompetencjom wzrokowo-przestrzennym). Często pojawia się też lęk przed matematyką, który dodatkowo utrudnia naukę. Wczesna diagnoza pozwala na odpowiednie wsparcie i przygotowanie indywidualnych zaleceń dla szkoły, co znacząco poprawia wyniki i samoocenę ucznia. Lęk przed nauką matematyki potrafi być tak paraliżujący, iż prowadzi do rozwoju fobii szkolnej, społecznej i zaburzeń depresyjno-lękowych – co w przyszłości skutkuje obniżonym poczuciem własnej wartości i nieharmonijnie kształtującą się strukturą osobowości.

Objawy dyskalkulii u dzieci i młodzieży

Rozpoznanie dyskalkulii objawy u dzieci może być trudne, ponieważ niektóre symptomy przypominają zwykłe trudności szkolne. Do najczęstszych należą:

• problemy z dodawaniem, odejmowaniem, mnożeniem i dzieleniem w praktyce szkolnej,
• liczenie na palcach lub używanie innych, nietypowych strategii,
• trudności z rozumieniem symboli liczbowych i ich wartości,
• problemy z orientacją w czasie i przestrzeni, np. trudności w odczytywaniu zegara czy wyznaczaniu drogi do szkoły,
• problemy z zastosowaniem matematyki w życiu codziennym, np. liczenie pieniędzy w sklepie czy odmierzanie składników podczas gotowania,
• trudności w zakresie logicznego myślenia, abstrahowania i dedukowania,
• niska samoocena związana z matematyką i lęk przed sprawdzianami.

Dzieci z dyskalkulią mogą także mieć trudności z planowaniem i sekwencjonowaniem kroków w zadaniach matematycznych, co objawia się chaotycznym rozwiązywaniem zadań czy pomijaniem etapów obliczeń. Badania przeprowadzone przez Butterworth (2005) wykazują, że około 3–6% dzieci w wieku szkolnym w Europie doświadcza specyficznych trudności w uczeniu się matematyki.

Jeżeli Twoje dziecko przejawia powyższe symptomy, konsultacja z psychologiem dziecięcym w poradni może pomóc w ustaleniu dalszego postępowania. W diagnozie i terapii dyskalkulii bardzo istotna jest współpraca wielu specjalistów: psychologa, pedagoga specjalnego, terapeuty pedagogicznego, nauczyciela przedmiotu, neuropsychologa, neurologa i psychiatry dziecięcego, a także okulisty i optometrysty, ponieważ efektywne przyswajanie wiedzy matematycznej może być utrudnione przez czynniki zewnętrzne – jak nieskorygowany wzrok, czy słuch lub nieodpowiednio przygotowane miejsce do nauki.

Jak wygląda proces diagnozy?

Proces diagnozy dyskalkulii obejmuje kilka etapów:

1. Wywiad z rodzicami i nauczycielami – analiza historii edukacyjnej, trudności w nauce matematyki oraz sytuacji szkolnych. Specjaliści pytają o codzienne sytuacje, w których dziecko napotyka trudności, np. liczenie pieniędzy, o korzystanie z planów zajęć czy o problemy pojawiające się podczas gier edukacyjnych, a także o umiejętności praktyczne niezbędne w środowisku dziecka, np. umiejętność posługiwania się rozkładem jazdy środków transportu.
2. Testy psychologiczne i pedagogiczne – ocena zdolności liczbowych, pamięci roboczej, funkcji wykonawczych i umiejętności przeliczania. Do najczęściej stosowanych narzędzi należą Test Umiejętności Matematycznych (TUM) czy Kwestionariusz Trudności w Matematyce (KTM), Test Rysunku Złożonej Figury Reya, Test Pamięci Wzrokowej Bentona, Test Bender-Koppitz, Test Liczbowo-Literowy TMT.
3. Obserwacja dziecka – specjalista analizuje zachowania podczas rozwiązywania zadań w różnych kontekstach, aby zidentyfikować strategie, które stosuje oraz trudności w ich realizacji.

Przygotowując się do diagnozy, warto zebrać informacje o postępach dziecka w szkole, dotychczasowych wynikach w matematyce oraz notatkach nauczycieli. Takie dane pomagają specjaliście w dokładniejszej ocenie, a także śródroczne i roczne oceny opisowe funkcjonowania dydaktycznego dziecka w okresie przedszkolnym i wczesnoszkolnym.

Badania Szukalskiej i współpracowników (2019) wskazują, że kompleksowa diagnoza pozwala na skuteczne wdrożenie indywidualnego programu wsparcia, który w większości przypadków poprawia kompetencje matematyczne dziecka w ciągu kilku miesięcy.

Po diagnozie w poradni MindHealth specjalista może przygotować indywidualne zalecenia dla szkoły, aby ułatwić dziecku naukę matematyki.

Gdzie szukać wsparcia – sieć MindHealth w Polsce

Specjaliści w poradniach MindHealth pomagają w rozpoznaniu dyskalkulii i przygotowaniu indywidualnych planów wsparcia. Placówki znajdują się m.in. w Warszawie, Poznaniu, Wrocławiu, a także w innych miastach Polski. W poradniach pracują doświadczeni psycholodzy dziecięcy i pedagodzy, którzy oferują:

• diagnozę dyskalkulii i trudności w uczeniu się matematyki,
• opracowanie indywidualnych zaleceń edukacyjnych,
• wsparcie w pracy domowej i nauce umiejętności matematycznych,
• współpracę z nauczycielami w celu dostosowania programu nauczania.

Sieć MindHealth umożliwia także dostęp do specjalistycznych ćwiczeń i materiałów dydaktycznych, które wspomagają rozwój kompetencji matematycznych u dzieci z trudnościami. Wczesne wdrożenie programu wsparcia pozwala zmniejszyć poziom lęku przed matematyką i poprawia motywację dziecka do nauki.

Sprawdź ofertę wsparcia w swojej okolicy na stronie MindHealth i umów wizytę już dziś.

Wsparcie emocjonalne i rola rodziców

Skuteczna pomoc dziecku wymaga także współpracy środowiska szkolnego i rodzinnego. Rodzice mogą wspierać dziecko poprzez codzienne ćwiczenia matematyczne w formie zabawowej, gry edukacyjne, wspólne liczenie zakupów lub przygotowywanie posiłków, a także poprzez udział w piknikach naukowych dla dzieci, gdzie przeprowadzane są eksperymenty matematyczne, fizyczne, chemiczne, by pokazać dziecku, że świat liczb może być także fascynujący. Motywowanie dziecka, docenianie postępów i unikanie karania za błędy matematyczne zwiększa jego pewność siebie.

Nauczyciele natomiast powinni dostosować tempo nauki, oferować alternatywne metody sprawdzania wiedzy oraz monitorować postępy dziecka. Badania Krasowicz-Kupis (2008) wskazują, że wsparcie w domu i w klasie znacząco zwiększa skuteczność terapii, redukując stres dziecka i poprawiając jego wyniki szkolne.

Źródła: 

1. Butterworth, B. (2005). The development of arithmetic skills. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 46(1), 3–23.

2. Szukalska, A., Kowalska, M., & Nowak, P. (2019). Specyficzne trudności w uczeniu się matematyki – diagnoza i terapia. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie.

3. Krasowicz-Kupis, G. (2008). Język, czytanie i dysleksja. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

4. World Health Organization (2019). ICD-11 Classification of Developmental Learning Disorders. Geneva: WHO.

5. Bogdanowicz, M. (2011). Dysleksja i inne specyficzne trudności w uczeniu się – poradnik dla nauczycieli i rodziców. Gdańsk: Wydawnictwo Harmonia.

Weryfikacja merytoryczna artykułu:

dr n. hum. Anna Pasławska-Turczyn

Zobacz również:
Zaburzenia psychiczne – rodzaje, objawy

Data dodania: 18 grudnia, 2025 | Ostatnia aktualizacja: 27 lutego, 2026

Prezentowane informacje o charakterze medycznym powinny być traktowane jako ogólne wytyczne i nie zastępują one indywidualnej oceny lekarza w kwestii postępowania medycznego wobec każdego pacjenta. Lekarz, po dokładnym zbadaniu stanu pacjenta, ustala zakres i częstotliwość badań diagnostycznych oraz/lub procedur terapeutycznych, uwzględniając konkretne wskazania medyczne. Wszelkie decyzje medyczne są podejmowane w pełnym porozumieniu z pacjentem.

Autor artykułu

Redakcja MindHealth to specjaliści i pasjonaci zdrowia psychicznego, którzy dzielą się wiedzą na temat psychologii. Naszym celem jest wspieranie w dbaniu o zdrowie psychiczne i emocjonalną równowagę.

Zobacz wszystkie artykuły →