Jak wpierać osoby z doświadczeniem choroby psychicznej?

Osoba z problemami psychicznymi nie zawsze zdaje sobie sprawę z tego, że je ma. W pierwszej kolejności to otoczenie zauważa zmiany w jej zachowaniu. Zaczynają się rozmowy, ale jak je poprowadzić właściwie? Jak postępować z osobą chorą psychicznie?

Dużo mówi się o wsparciu dla osób w depresji czy kryzysie, ale to wsparcie powinno być właściwie okazane. Właściwie, czyli jak? Tego dowiesz się z naszego artykułu.

Życie z osobą chorą psychicznie

Jak rozmawiać z osobą z depresją lub załamaniem psychicznym?

Zaburzenia psychiczne mogą być różne, jednak najczęściej mówi się o depresji. Według WHO to czwarta najpoważniejsza choroba na świecie (po chorobach układu krążenia, raku i cukrzycy), która oddziałuje negatywnie na cały organizm i znacząco obniża komfort życia. Dlatego jeśli zauważymy u kogoś bliskiego obniżenie nastroju, przewlekłe zmęczenie i utratę zainteresowania otaczającym światem, które utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie, warto przyjrzeć się problemowi z bliska i porozmawiać. Poniżej radzimy, jak to zrobić.

Nie mów, że wszystko będzie dobrze

Choroba umysłu nie różni się od choroby ciała, wymaga leczenia i pomocy specjalisty. To, że problemy pojawiły się same, nie oznacza, że same miną. Oczywiście ważne jest wsparcie bliskich, ale ono samo też niewiele zdziała. W końcu miłością i dobrym słowem chorób psychicznych się nie wyleczy, ale okazaniem zrozumienia można wiele pomóc. Dlatego, zamiast pocieszać i mówić, że wszystko się ułoży, trzeba powiedzieć jasno: „Widzę, że cierpisz”. Nazywanie uczuć i dzielenie się obserwacją to narzędzia stosowane także przez psychologów czy terapeutów. Warto uważać ze słowem „rozumiem” – jeśli nie przeżyliśmy czegoś podobnego i mówimy nieszczerze, chory może wyczuć fałsz, przez co poczuje się jeszcze gorzej.

Okazuj osobie chorej empatię i staraj się poprawić jej samopoczucie

Aby okazać komuś wsparcie, można powiedzieć także, że wierzy się w jego zmianę na lepsze: „Domyślam się, że trudno ci w to uwierzyć, ale wiem, że czeka cię jeszcze wiele dobrego, wierzę w to”. Samo „będzie dobrze” jest niewystarczające i wcale nie uspokaja chorego. Nie oznacza także naszego wsparcia, zrozumienia. To nazywanie uczuć i próba zrozumienia są gwarantem sukcesu w rozmowie z Pacjentem. Pamiętaj też, że chory nie ma wpływu na swoje samopoczucie i nie zacznie nagle postrzegać świata w jasnych barwach, tylko dlatego, że usłyszał „Zacznij myśleć pozytywnie i uśmiechnij się”.

Wsparcie osoby z zburzeniami psychicznymi: rozmowa

Choroba psychiczna w rodzinie: jak sobie radzić?

Zaburzenie, które pojawia się nagle, nie jest łatwa do przepracowania dla członków rodziny. Czasem oni sami wymagają pomocy, aby odnaleźć się w nowej sytuacji i nauczyć się w niej funkcjonować. Uczuciem pojawiającym się najczęściej jest bezradność: współczują osobie chorej i chciałyby jej pomóc, ale nie wiedzą jak. Podczas rozmowy z psychologiem lub terapeutą warto dopytać o to, w jaki sposób funkcjonować przy chorej psychicznie osobie, jak z nią rozmawiać.

Zdarza się, że na terapię uczęszcza nie tylko osoba ze zdiagnozowanym problemem zdrowia psychicznego, ale i jej najbliżsi. W takiej sytuacji zastosowanie znajduje zwłaszcza psychoterapia rodzinna i grupy wsparcia dla rodzin osób z depresją, urojeniami czy innymi objawami chorobowymi.

Jak żyć z osobą chorą psychicznie?

Jest kilka złotych zasad, które powinno się wprowadzić w życie, mieszkając z osobą z zaburzeniami. Przede wszystkim nie wolno uszczęśliwiać jej na siłę i wbrew woli – zakazane jest organizowanie przyjęć niespodzianek, zapraszania gości do chorego, natarczywego zachęcania go na siłę do wyjścia z domu. Owszem, warto zachęcać do podtrzymywania kontaktów i towarzyszyć w codziennych aktywnościach, ale nie za wszelką cenę.

Nie wolno wyręczać osób chorujących na depresję, schizofrenię lub jakiekolwiek poważne zaburzenia w ich obowiązkach. Owszem, pomoc jest wskazana, ale wyręczanie spowoduje tylko większą izolację. Pacjent zostanie pozbawiony wszystkich aktywności, przez co straci także motywację do jakiegokolwiek funkcjonowania. Chory powinien mieć zajęcie i zadania. Nie przytłaczaj chorego swoją troską i wsparciem, daj mu przestrzeń.

Nigdy nie podważaj autorytetu lekarza – nie mów, że się nie zna, czy że leki nie działają. Podstawą skutecznego leczenia jest zaufanie do lekarza i terapeuty. Pacjent musi przestrzegać zaleceń, a większość leków nie działa od razu. Na efekty leczenia psychiatrycznego trzeba poczekać powyżej 2 tygodni, a na efekty terapii — nawet kilka miesięcy.

Infografika: ABC życia z osobą z chorobą psychiczną

Pamiętaj: chory musi się zgodzić na leczenie

Osoba chora psychicznie musi wyrazić zgodę na badania i leczenie psychiatryczne. Zgodnie z zapisami Ustawy o ochronie zdrowia istnieją tylko dwie sytuacje, kiedy Pacjent może być poddany leczeniu bez jego zgody:

  1. Kiedy zagraża swojemu życiu (próba samobójcza) lub zagraża życiu i zdrowiu innych osób;
  2. Kiedy nie jest zdolny do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych ze względu na utratę kontaktu z rzeczywistością.

O konieczności badania psychiatrycznego i wdrożenia leczenia farmakologicznego lub pobytu w szpitalu decyduje lekarz psychiatra lub inny lekarz (np. z dyżuru szpitalnego, na który trafił Pacjent po targnięciu się na własne życie). W razie potrzeby Pacjent, który cierpi na dotkliwe zaburzenie lub potrzebuje pilnej pomocy medycznej, może zostać przewieziony wtedy do szpitala psychiatrycznego z zastosowaniem środków przymusu.

Dostrzegasz cierpienie osoby bliskiej, ale nie umiesz jej pomóc? Zadzwoń i umów się na konsultację do poradni zdrowia psychicznego.

Weryfikacja merytoryczna: mgr Sylwia Rozbicka — psycholog, psycholog dziecięcy

Mindhealth logo